Bekende Nederlanders zijn drie dagen te gast in een klooster. Zie hier het recept voor een boeiend tv programma. Verschillende van die kloosters en abdijen ken ik vanwege meerdere bezoeken. Zo was Astrid Joosten onlangs te gast in de priorij Sint-Catharinadal in Oosterhout. Dat kleine kasteel maakt deel uit van de Heilige Driehoek, samen met de Sint-Paulusabdij en de Onze-Lieve-Vrouwenabdij. De priorij wordt bewoond door een actieve orde van de Norbertinessen, terwijl in de andere twee kloosters men de Regel van Sint-Benedictus volgt. Hoewel, de broeders uit de Sint-Paulusabdij vertrokken vanwege de hoge leeftijd. De nieuwe Franse orde Chemin Neuf trok in de abdij. Wij trouwe gasten herkenden niets meer en namen in stilte afscheid van deze zeer dierbare abdij.

Terug naar Sint-Catharinadal. Al een aantal keren had ik de priorin zr. Maria Magdalena gezien bij de broeders Benedictijnen in de Sint-Paulusabdij. Omdat ik werkte aan 24 kloostergesprekken met monniken, zusters, abten en abdissen leek het mij aardig om ook eens in gesprek te gaan met een priorin. Dus schreef ik eerst een briefje waarin ik alvast de vraag voor een gesprek noemde en hierbij aangaf dat ik haar graag wilde bellen. Dat gebeurde. Het duurde heel lang voordat ik zr. Maria Magdalena aan de lijn kreeg, maar dat gesprek ging toch even anders. Ik vertelde dat ik verschillende monniken had geïnterviewd en ook in de Onze-Lieve-Vrouwenabdij met drie zusters in gesprek was geweest. Daarna lanceerde ik mijn vraag dat ik ook haar graag opnam in de serie. Vooraf mocht ze de tekst lezen voordat Christelijk Weekblad het artikel publiceerde en aan de wens van eventuele bijwerkingen zou ik gehoor geven. 'Want', zo gaf ik aan, 'we moeten er beiden met plezier naar kijken.' Had ik misschien gedacht dat ze mij juichend in de telefonische armen zou vallen, dan had ik het gloeiend mis. Zr. Maria Magdalene vroeg vrij kattig: 'Waarom wilt u met mij in gesprek gaan? Ik voel er niet veel voor en ik zie het nut er ook niet van in.' Er viel een korte stilte. Ze sputterde nog wat door en de sfeer was onprettig. Toen zei ik kordaat: 'Omdat u in uw geestelijke bagage mogelijk gedachten hebt die ons anders kunnen doen kijken. Die helpen om de levensweg te vervolgen.' Opnieuw stilte, nu wat langer, toen antwoordde ze: 'Nu maakt u me helemaal beschaamd en voel ik me schuldig', waarop ik manmoedig antwoordde: 'U hoeft zich helemaal niet schuldig te voelen. Het is uw goed recht om te weigeren.'  Ik had er helemaal geen zin meer in en strooide vals nog wat zout in haar wond. Daarna groette ik beleefd en was een ervaring rijker. Zij was de eerste en enige in de serie die niet op mijn voorstel inging...

Ik keek naar de aflevering met Astrid Joosten en zag de priorin. Nog steeds Maria Magdalena. Ze was grijs geworden en leek wat kleiner, maar was nog een mooie verschijning in haar witte habijt. De zusters verbouwen nu druiven en toveren die om in vele flessen heerlijke wijn. De vorige bronnen van inkomsten waren onvoldoende en omdat ze veel grond hebben zijn ze hiertoe overgegaan. Zij was het motortje hiervan. Naast de geestelijke en bestuurlijke talenten van zr. Maria Magdalena bezit ze ook zakelijke. Door dat laatst talent meende ze af te moeten houden van een gesprek, want tijd is geld.... 

  

Foto's die ik al eerder maakte van Sint-Catharinadal...

Buren. Buren, ze zijn er in allerlei soorten. Vaak moet je de wijste zijn om iets goed te houden, maar soms lukt het niet. Te verschillend! Veertig jaar hebben we naast elkaar gewoond en het was al vanaf het eerste jaar mis. Nu zijn ze verhuisd en ik hoop dat het hen goed gaat. Maar, zo is de mening van de buurt, het is er gewoon gezelliger op geworden. 

Achteraf zie ik steeds duidelijker wat er wrong, alles valt onder het kopje jaloezie. Dat laatste maakt veel stuk. Zo hield mijn lief van tuinieren, van klussen, van karweitjes in huis verrichten. Ik denk dat dit hem vooral ontspande naast een zware baan. Buurman V. hield hier helemaal niet van, was ook onhandig. Ze hielden van voetballen, van feestjes en van lol maken. Buurvrouw V. was de spil van het kwaad. Mijn lief maakte van de tuin een klein paradijs, de tuin van de buren daarentegen werd steeds steniger en smakelozer. Dat hoefde niet te leiden tot deze akelige verhouding. Ieder mag zijn zoals hij is. In dit geval was er geen houden aan. Mijn lief plantte veertig jaar geleden een vuurdoorn tegen de wederzijdse schutting en zo gek, je gaat je hechten aan die struik. In de zomer mooi in de witte bloei en in de herfst fraaie rode bessen. Vanuit ons raam genoten we van het vogelfeest in de vuurdoorn. De buren riepen voortdurend 'dat ze last hadden van die prikkelstruik' en scholden er lustig op los...

Er kwamen nieuwe buren. Heel toegankelijk en heel plezierig. Jonge mensen die aan hun huis een uitbouw bedachten. De gezamenlijke schutting ging weg en toen moest de vuurdoorn ook verdwijnen. Rouwen, het leek of ik mijn lief opnieuw verloor. De nieuwe buurman is hovenier en hij bedacht iets. De struik werd ingrijpend gesnoeid en toen mocht ze bijkomen in zijn tuin. Dus eigenlijk de tuin van de voormalige vijand! Toen de uitbouw na een winter klussen gereed was, werd de vuurdoorn in verse aarde in mijn tuin teruggezet. En zie, de struik sloeg aan en schijnt nu meer plezier te hebben dan ooit. De buurman maakte mijn hoekje extra gezellig met wat aardige plantjes. Ik was geroerd en bedankte de buren dankbaar. 'Ach', zei hij, 'ík had nog wat over en ik dacht dat zet ik maar bij de vuurdoorn.' Buren, ze zijn er in alle soorten en maten...

 

  

 

Er is nog een vervolg op mijn vorige column. Dat gaat over de pastoraal werker Ageeth en haar echtgenoot Jelle. Door de vele gesprekken ontstond er iets. Je zou het kunnen noemen 'herkenning'. Uit hetzelfde hout gesneden. Dat is waardevol. Je mening toetsen aan die ander, die ander toetst zijn mening aan die van jou. Samen zoeken. Ik nodigde ze uit voor een dagje bij mij thuis. Dat gebeurde. Het werd een hartelijk weerzien waar veel aan de orde kwam tijdens de koffie en de lunch. De dag werd afgesloten met een bezoek aan het toen nog prille Ikonenmuseum. Ze keken hun ogen uit.

Het zal een week later zijn geweest toen er een briefpakje op de deurmat viel. Het was een boekje met Keltische zegenbeden van Ageeth en Jelle en uitgegeven door de Stichting 'Midden onder U'. Erik van den Borne schrijft in de inleiding van dit 32 blz. tellende boekje over de Keltische spiritualiteit onder meer: Ook op het Europese vasteland heeft het Keltische christendom zijn sporen nagelaten met name van missionerende Ierse monniken en hun bijdrage aan het westerse kloosterleven. Kenmerkend voor hun spiritualiteit is een positieve houding tegenover de schepping. Mens en natuur worden beleefd als doorweven van het goddelijke. Ofschoon diezelfde wereld doortrokken is van het kwaad, kunnen wij ons daaruit verheffen door een christelijke levenswandel. Door deze samen te beoefenen kunnen we het menselijk bestaan op een hoger plan brengen. Ik bladerde door dit kleine boekje met grote inhoud. Het was thuiskomen bij deze prachtige Keltische spreuken, wensen en beden voor elke dag. Tot slot deze alles omvattende woorden:

Moge de Eeuwige / de zachte sluier van de nacht

over je spreiden / en je brengen in een diepe slaap.

En moge de Eeuwige / eens de sluier van de dood

op je leggen, / niet om te verstikken,

maar om je mee te voeren / naar een oord

dat vol is van licht en vrede. 

 

 

 

 

 

Zou het wat zijn om Trump, Poetin en Netanyahu daar eens een paar weken naar toe te sturen? Ik bedacht het al tikkend... 

 De verrassing was groot: daar stond hij, mijn goede vriend Charles van Leeuwen. Ik zat in de bibliotheek van Zuidlaren en het blad 'Volzin' trilde in mijn hand van pure opwinding. De herinneringen buitelden haast over elkaar. In 2004 hadden we elkaar voor het eerst ontmoet in de Sint Paulusabdij in Oosterhout. We waren daar beiden als gast en er was meteen een klik. Misschien kwam het doordat het schrijven ons verbond, misschien was het de beider affiniteit met de rooms-katholieke kerk, terwijl wij protestant waren. Of was het vooral wat broeder Frans Huiting, de gastenpater zei: 'Jullie delen dezelfde spiritualiteit.' Had hij mij geen troost geboden toen mijn lief zo ziek werd. En ook daarna door mij op te zoeken. Nu stond hij in 'Volzin' met een prachtig artikel waar hij zijn licht liet schijnen over de verschillende aspecten van het kloosterleven. En daar hield het niet mee op: hij was in mei 2026 benoemd als de nieuwe directeur van klooster Wittem in Zuid-Limburg. Ook dat klooster kende ik. Had niet de pastoraal werker destijds een brief geschreven naar Christelijk Weekblad met de opmerking: 'Die mevrouw schrijft mooie artikelen over diverse kloosters, maar wij hier in Wittem hebben ook een mooi klooster. Zij mag hier gratis logeren in ruil voor een artikel.' In  2007 meldde ik me aan de kloosterpoort voor een verblijf van vier dagen. Het was geweldig. Geen contemplatief klooster maar een actief klooster waarin de broeders Redemptoristen leefden. Het gebouw was imposant want jarenlang konden daar nieuwkomers de eerste stappen zetten op het pad van deze orde. Lange gangen, zo herinner ik me, vier etages boven elkaar. Aan de muren prachtige afgestane kerkelijke kunst. Wanneer kerken of kloosters sloten, brachten ze veelal hun kunst naar Wittem. Ik las het artikel er nog eens op na en moest lachen hoe ik de rondleiding door medewerker Jelle Wind beschrijf: Redemptor betekent Verlosser, zo leren we. Hij gaat ons voor in vaart door de sacristie, de kloosterkerk, de Mariakapel, de Gerarduskapel, tenslotte belanden we in de grafkelder. Het is eerst griezelen, maar de zorgvuldigheid waarmee de doden worden bijgezet, doet het gevoel omslaan.'Op welke plaats', zo vraagt Jelle, 'denken jullie wordt de laatste Redemptorist begraven?' We raden. Jelle lacht en wijst naar de nis naast het lichtknopje. 'Hier, want hij moet het licht uitdoen.' Het breekt de spanning. In Wittem komen nog veel pelgrims en in de tuin vinden regelmatig processies plaats. Er is een prachtige bibliotheek en ook de boekenwinkel mag er zijn. Er zijn niet veel paters meer, maar het gedachtegoed van Gerardus van Majella is nog springlevend. En van deze actieve religieuze gemeenschap mag Charles zich nu directeur noemen. Ik wens zowel Charles als de laatste bewoners van het klooster alle goeds toe. En weet, dit komt goed, ze passen bij elkaar. Met een zucht leg ik 'Volzin' weer terug in de schappen van de bibliotheek. Ik noteer het e-mail adres van de redactie en zal vragen of ze een present-exemplaar willen sturen naar de bibliotheek in mijn woonplaats. En Charles zal ik het artikel uit 2007 toesturen...  

 

 

 

 

Van boven naar beneden: doorkijkje klooster Wittem, trappenhuis kloosterkerk, bibliotheek.

Mochten er lezers zijn die meer willen weten van klooster Wittem, kijk dan zaterdag 20 juni naar kloostergasten op NPO 2 om 21.20 uur. 

Onlangs bezochten we museum 'More' in Gorssel. Inmiddels kennen we daar aardig de weg en zijn altijd weer onder de indruk van dit prachtige gebouw. Voeg daar de merendeels inspirerende exposities bij en een paar uur oeverloos genieten is de beloning. Vooral even weg van de kommer en kwel die journaals en kranten melden. Meestal sluiten we zo'n bezoek af met een korte wandeling door de museumwinkel. Zo als onlangs. Het is verbazingwekkend hoe handig de commercie hierop inspeelt. Zag je schilderijen van Jan Mankes, de brillendozen, linnen tasjes, schriften, zakdoeken en servetten, op alles zijn schilderijen van hem zichtbaar. En dat geldt voor alles wat we zojuist in de expositie tegenkwamen. En toen klonk vanuit een hoek met allerlei boeken en kunstkaarten vrolijk vogelgekwetter. Ik houd van vogels dus ik dacht aan een kleine volière, maar nee, de geluiden kwamen uit een klein kastje. Ik schoot in de lach, want had ik niet onlangs een soortgelijk vogelkastje bij de Aldi gekocht? Nieuwsgierig keek ik naar de prijs, dat was schrikken. Voor 39,95 Euro mocht je het kopen. En kijk, waar mijn kastje zes programma's heeft en gewoon met het kabeltje van de telefoon kan worden opgeladen, had dit exemplaar slechts één programma en werkte het op een batterij. Bij de Aldi kostte het tien Euro. Mijn maatje en ik stonden nog wat na te praten bij de vrolijke vogeltjes toen opeens de winkelmeneer geërgerd kwam aanlopen en met een ruk de vogels tot stilte bracht. Hij mompelde 'Dat hoeven ze buiten niet te horen!' Ik pruttelde zachtjes dat het juist zo gezellig was en dat werd opgevangen door een aardig echtpaar. Ze lachten en vertelden spontaan dat zij ook zo'n vogelkastje hadden en er destijds 50 Euro voor betaalden. Inmiddels waren de vogeltjes verbannen naar het toilet omdat het gefluit begon te vervelen. 'Maar dan blijven mensen daar juist zitten', merkte ik op. Alle vier schoten we in de lach. De meneer gaf aan dat hij er slechts kortdurend verbleef, zijn echtgenote stond inmiddels te kijken naar een bonte theedoek van 11,95 Euro! Een prachtige expositie met als toetje een spontaan en vrolijk gesprek met goedlachse onbekende bezoekers...  

   

Natuurgeluidenbox, zo heet het kastje. Thuis liet ik de vogels weer fluiten en ik genoot van deze altijd blijde diertjes en het klaterend water...

 Ik werd attent gemaakt op een artikel in Trouw dat over vriendschap ging met als kop 'Het geheim van een goede vriend? Die heeft zijn eigen tuintje'. Het is een artikel waarin schrijver Saskia Kalb ons meeneemt op haar tocht om verschillende vriendschappen te onderzoeken. Nanne Meulendijks maakte er een prachtige tekening bij. Die alleen al noodt tot lezen. 'De psychologie belicht de emotionele  kant van vriendschap, de filosofie begint juist aan de rationele kant van vriendschap', zo merkt Kalb op. En vervolgt: 'Een denker als Aristoteles heeft het begrip 'vriendschap' 2400 jaar geleden zo goed doordacht dat zijn ideeën hierover de norm zijn geworden. Je hebt nuttige vrienden, plezierige vrienden en deugdzame vrienden. Die laatste zijn voor Aristoteles de echte'. Ik lei de krant even weg en dacht na. De eerste twee soorten vrienden begreep ik, maar die derde soort 'de deugdzame vriend' wat moest ik daaronder verstaan? Het antwoord was klaar en duidelijk: 'Dat is iemand die jou een beter mens maakt, die geheel onbaatzuchtig altijd het beste met je voorheeft.' Ik volgde de wolken en liet mijn gedachten hierover de vrije loop. Opeens schoot me de column van afgelopen zaterdag op de laatste bladzijde van de Verdieping van Trouw weer te binnen. De columnist liet ook hier haar licht schijnen over vriendschap. Door een verkeerde opmerking tegen haar kon een vriendschap uit elkaar knappen. Het ging over kinderen. Iemand merkte op dat de columnist daar toch geen verstand van had want zij had geen kinderen. Zo'n opmerking kan als een pijl je hart doorboren. En dat gebeurde ook bij haar. Ik heb ook vrienden verloren die de meest harde dingen meenden te moeten zeggen die kant nog wal raakten. Dan hoor ik dat verlamd aan en voel langzaam stille woede opkomen die eindigt in geraas. Soms letterlijk. Dan zegt een stem in me: 'Dit verdien je niet. Stop met deze 'vriendschap'. En neem je dit besluit, dan is de opluchting groot! Dit soort mensen misbruikt je, jouw verwachtingen waren te hoog gespannen. Deugdzame vrienden, ik heb ze. Ze zijn goud waard, want ik leer van ze en word daardoor een milder en wijzer mens...

Zo maar wat gedachten die elkaar verbinden. In de bespreking door Saskia Kalb van haar boek 'Vriend. De kunst om minder van elkaar te verwachten' en de gedachten van de columnist van zaterdag 6 juni op de achterzijde van de Verdieping van Trouw. 

 

Mijn maatje wist het zeker: er moest een nieuwe oppottafel komen. Het klopte, want toen ik de oude tafel wilde verzetten dreigden alleen nog de vier poten te blijven staan, terwijl ik slechts het blad in de handen hield. We gingen naar de Praxis. Nee, een oppottafel verkochten ze niet, maar bij die en die hadden ze er vast nog wel van die tafels. Vol goede moed reden we na naar Karwei, maar ach er was maar één model en dat was niet onze smaak. Ondertussen roffelde de regen op het dak van deze grote doe-het-zelf zaak en gingen we even bij de uitgang op een gastvrije bank zitten. Ondertussen plensde regen vlak voor ons neer. Het was even oeverloos genieten. De bedrijfsleider kwam langs en glimlachte. 'Misschien een kopje koffie er bij?', vroeg hij en even later zat mijn maatje achter een groot glas water en ik achter de koffie. Af en toe lichtte het vervaarlijk meteen gevolgd door luid gerommel. Maatje telde de tijd tussen licht en geluid en wist te vertellen dat de bui dicht bij was. Op een holletje liepen we naar de auto. Net op tijd want er schoten hoekige lichtflitsen langs de donkere lucht. Het was een beste bui. Zelfs de verkeerslichten bij de brug werkten niet meer en gelaten stonden we in de rij wachtenden. Na drie kwartier reden we, net zoals onze voorgangers, door het rode licht de brug op en daar was alles weer gelukkig gewoon. Thuis wachtte ons een verrassing: de elektriciteit was er af! We rukten de deur van de meterkast open en na enig turen vonden we een schakelaar die in de verkeerde stand stond. Even later deed alles het weer. 

De volgende morgen vroeg buurvrouw Liesbeth hoe het ons vergaan was met de onweersbui. Zelf had ze een vuurbal in haar tuin gezien en daarna bleef er een zwarte plek over. Ook hun stroom was er af. Dan denk ik altijd weer aan de voorkant van een boek uit mijn jeugd: Een bliksemschicht treft een klein mensje. Het boek heb ik nooit gelezen. Al tikkend denk ik ook aan mijn broer in Florida. Hij had op zijn zojuist gekochte oude plantage werkzaamheden laten verrichten door twee jonge mannen. Hun vrouwen belden later mijn broer: de telefoons van de mannen bleven overgaan, ze namen niet op. Mijn broer is er halsoverkop heengegaan. Beide mannen waren dood. Door de bliksem getroffen...

In mijn jeugd moesten we ons bij onweer aankleden, jassen op schoot, tassen met vluchtspullen binnen handbereik Wachten op iets wat gelukkig nooit is gekomen...