Mij geschiede naar Uw woord 

Was het de afbeelding op de ikoon, die mij raakte of kwam de ontroering door het levensverhaal van de ikonenschilderes? Of had het te maken met de houding van Maria? Mogelijk haakten ze in elkaar en zorgden samen voor dat speciale gevoel.

De Annunciatie (Verkondiging) heeft al vele eeuwen kunstenaars geïnspireerd tot de verbeelding. De aartsengel Gabriël bezoekt Maria en vertelt dat God haar uitverkoren heeft om de moeder te worden van zijn Zoon. De ontmoeting is talloze malen weergegeven op schilderijen, fresco’s, gravures en in beelden van strak en ingetogen naar zoet en weelderig van vorm. Ook voor ikonenschilders is het een geliefd onderwerp en toen ik onlangs in de gelegenheid was een klein ikoon met dat grote verhaal aan te schaffen, aarzelde ik slechts even en kocht de ikoon. Ik zette haar naast de ‘treurende Moeder Gods’ en plaatste er een kaars tussen. Zo hadden ze steun aan elkaar en in die verbondenheid mocht ik ook meedoen wanneer ik op stille momenten tegenover hen beiden ging zitten.

Op de ikoon begroet de engel Gabriël het jonge meisje met een half opgeheven hand; een gebaar van ‘vrede zij u’ èn van ‘wees niet bang’. Hij is gekleed in een blauw gewaad waarover losjes een wit kleed is geslagen, de vleugels zijn blauw en de nimbus om zijn hoofd ontbreekt niet. Maria zit op een deftige stoel, ze heeft zitten lezen en  kijkt opzij naar de plotselinge ‘gast’. Haar jurk is blauw en de omgeslagen mantel is rood. Ook hààr hoofd is omgeven door een nimbus en haar in rode slofjes gestoken voeten rusten op een fraai kleedje. Op de achtergrond zijn de contouren van Jeruzalem te zien, maar ook de Geest is zichtbaar in de vorm van drie stralen.

Dorina Statopol schilderde deze ikoon. Zij woont in het Moldavische deel van Roemenië. Na de middelbare school bezocht ze de kunstacademie in Boekarest en specialiseerde zich in het schilderen van ikonen. Als alleenstaande moeder met twee kinderen is overeind blijven in het leven van alledag een ‘struggle for life’. Haar werk wordt als hoogstaand ervaren. In gedachten zie ik Dorina aan het werk. Het atelier is nauwelijks verwarmd, de verlichting beperkt zich tot haar werkplek; potjes, schaaltjes, kwasten staan ordelijk geschikt op een gammele tafel. Mediteert Dorina tijdens haar werk of zingt ze gewijde liederen? Niets van dat alles. Dorina rekent al schilderend of ze de week kan doorkomen, want de schoentjes van het ene kindje zijn versleten, terwijl het andere kind in een veel te krappe jas loopt. Dorina is vanwege haar dapperheid een beetje heilig.

En dan is er de houding van Maria. Ze gilt niet, rent niet weg, maar hoort de engel aan. En dan zegt ze die heel bijzondere woorden: ‘Mij geschiede naar uw Woord’. Overgave, vertrouwen, voorname nederigheid klinken er doorheen en dàt maakt Maria heilig.

Drie gevoelens, ze haken in elkaar. Maar de laatste passeert mijn verstand, mijn hart en nestelt zich in mijn ziel. ‘Mij geschiede naar uw Woord’…